13 september 2008

Pow-wow

Sinds er in dit huis een Franse student bij zijn vertrek klaagde dat hij zo weinig van de Canadese cultuur had meegekregen, probeert Arta (de landlady) haar huurders mee te slepen naar typisch Canadese dingen. Zowel Robert als ik zijn daar als nieuwelingen wel voor te porren. Zodoende hebben we gisteravond een echte Indiaanse pow-wow bezocht. (Ik weet niet of het woord “Indian” hier als beledigend wordt gezien, maar omdat het Nederlands geen goed alternatief voor “native” heeft zal ik het toch maar op “Indianen” houden.)

Een pow-wow is een bijeenkomst van Indianen waar gedanst en gezongen wordt, en waarbij ook niet-Indianen welkom zijn. Dit was alles wat ik er van tevoren van wist.

De pow-wow vond plaats in een gebouw van SAIT (de plaatselijke technische hogeschool) dat wordt aangeduid als de Colonel Walker Hangar. En terecht, want het had inderdaad veel weg van een hangar: stalen balken en buizen overal, felle sfeerloze verlichting, en een echo waar je u-u-u-u-u-u-u tegen zegt.

Hier en daar stond een grote trommel opgesteld met een stuk of zes stoelen eromheen. Langs de randen stonden een paar tafels met wat koopwaar. Een oud vrouwtje verkocht sieraden. Drie Indiaanse tienermeiden in spijkerbroek en t-shirt verkochten all-you-can-eat “Indiaanse taco's”, maar helaas had ik net gegeten. En dan waren er nog twee tafels met schilderijen, gemaakt door kunstenaars met Indiaans bloed. De ene, een jonge kerel in een pak, kon bij de meeste van zijn werken een achtergrondverhaaltje vertellen: “This is the tree, who sees everything that goes on in the world. He's crying because he cannot tell it to anyone.” Toen er twee dames arriveerden die er iets rijker uitzagen dan ik verschoof zijn aandacht snel, en begon hij woordelijk hetzelfde verhaal tegen hun af te steken, dus ben ik maar doorgelopen. De andere kunstenaar was een zwaarlijvige, relaxte vent die graag vertelde over de technieken die hij had gebruikt bij het schilderen. Helaas sprak zijn werk me niet zo aan.

Aangezien het meer een bijeenkomst was dan een voorstelling liepen ook de dansers en trommelaars al in de hal rond. Velen droegen Indiaanse kleren: felle kleuren en bungelende reepjes leer. Voor het grootste deel was duidelijk wel gebruik gemaakt van moderne materialen en kleurstoffen, maar de oudere Indianen droegen nog echte buffelhuiden. Sommige jurken hingen vol met metalen buisjes die bij elke beweging tegen elkaar tinkelden.

In het midden van de hal was een grote leegte met een paar rijen stoelen eromheen. Daar zou het allemaal gaan gebeuren. De meeste mensen hadden intussen een stoel opgezocht. De omroeper – een gezette man in een zwart pak, met een zwarte leren hoed met een veer erin – verzocht iedereen te gaan staan ter ere van de stamhoofden. Die liepen in vol ornaat, verentooi en al, met vlaggen de kring in. Er volgde een gebed in de taal van de stam waartoe de omroeper behoorde. Hierna werden de drummers geïntroduceerd: de drie drumcirkels zouden worden geleid door Wolf Pack, Spotted Buffalo en Starlight Drum.

De begeleiding bestaat louter uit drum, en wel precies één drumslag per tijdseenheid. Voor zover ik kon ontdekken was er geen opzettelijke variatie in klank of luidheid, maar het zou kunnen dat mijn amuzikale West-Europese oren zoiets niet oppikken. Hoewel de trommels op zich luid genoeg waren, vond men het blijkbaar nodig om het geluid te versterken, waardoor de hele hal galmde van de drumslagen. De zang werd minder versterkt, dus helaas heb ik hiervan niet veel meegekregen en klonken alle liederen als “boem-boem-boem-boem-boem.” De dansers zelf hoorden duidelijk wel verschil.

Het geheel begon met een ‘circle dance’, waarbij alle dansers rondgaan in een traag bewegende cirkel. Het was duidelijk te zien dat het hier ging om het ritueel, en niet om mooi of professioneel dansen: sommigen liepen gewoonweg op het ritme, elke tweede slag een voet verzettend; anderen wiegden hierbij wat heen en weer; slechts een enkel meisje deed ballet-achtige pasjes op haar tenen. Onderweg werd vrolijk met elkaar en met de mensen aan de kant gekletst. Op een gegeven moment haalde een meisje uit haar gewaad een mobiele telefoon tevoorschijn.

Andere dansen waren wat energieker, en lieten duidelijk zien waarvoor al die slierten aan de kledij bedoeld waren.







Vele van deze dansen staan symbool voor gebeurtenissen, zoals het platstampen van het gras waarop een tipi moet worden gebouwd. Of voor dieren, zoals de prairiekip, die roofvogels weglokt van zijn nest door te doen of hij gewond is.



(Dit is de adelaar, geloof ik.)

Opvallend was dat bijna alle dansers vrouwen waren. Achteraf vertelde Arta wat hiervoor waarschijnlijk de reden is: met drie maal zes mannen bij de drums houd je in zo'n kleine groep eenvoudigweg niet veel mannen over om te dansen. De dansers waren wel van alle leeftijdscategorieën: als je oud genoeg bent om te kunnen lopen, ben je oud genoeg om mee te dansen.



Ergens halverwege vond een dans plaats waaraan iedereen mee mocht doen. Gelukkig was de dans niet moeilijk: je houdt gewoon elkaars handen vast en verzet op de ene tel je linkervoet en op de andere tel je rechtervoet een stap naar links. Deze kans op deelname aan een authentieke Canadees-Indiaanse dans heb ik me natuurlijk niet laten ontglippen!



(De foto heb ik gemaakt toen deze dans nog een keer voorbijkwam.)

Bij het fotograferen raakte ik in gesprek met een man die een grote fototas naast zich had staan. Desondanks schoot hij met een compactcamera. Hij legde uit waarom: met de grote lensopeningen van zijn spiegelreflexcamera kwam er te veel licht binnen, waardoor zijn opnamen met lange sluitertijd zouden overbelichten. En hij kon het weten, want hij maakte al twintig jaar lang artistieke foto's: “I try to photograph not the dancer, but the dance.” Uit zijn tas haalde hij een stapel afdrukken tevoorschijn van zijn werk, en zei dat ik er eentje mocht uitzoeken. (Een typisch voorbeeld van de Canadese hartelijkheid.) Het waren zeker mooie foto's van iets wat leek op lichtgevende kwallen, maar het bleken opnamen te zijn van vuurwerk, geschoten vanuit de hand met een lange sluitertijd.

Na afloop heb ik nog lang zitten kletsen met een student journalistiek. Hij was ook met een camera in de weer, en zou een artikel schrijven over de pow-wow. Hij zocht voor zijn interview een buitenstaander, iemand die nog nooit naar een pow-wow was geweest, dus tijdens het gesprek werd zo nu en dan een interviewvraag op me afgevuurd. Zijn artikel verschijnt maandag over een week in de Weekly Albertan. Ik ben benieuwd!

Geen opmerkingen: