Critical Mass

Calgary schijnt een van de meest vooruitstrevende steden te zijn wat betreft fietsers. Toch tref je slechts hier en daar een fietspad aan, voornamelijk in de parken, dus echt bedoeld voor recreatief fietsen. De rest van de fietsvoorzieningen bestaat uit speciale “bikeways”. Wat deze wegen onderscheidt van normale wegen is dat er om de zoveel meter een bordje staat met een fiets erop. Heel nuttig. Voor de rest ben je als fietser ongeveer gelijkwaardig aan een trage, smalle auto. Ik probeer dan ook altijd, omwille van de veiligheid, om zo hard mogelijk te fietsen en me heel breed te maken.

In deze fietsonvriendelijke situatie moet verandering komen. Vorige week vrijdag, of eigenlijk elke laatste vrijdag van de maand, is in Calgary en veel andere grote steden over de hele wereld de dag van de revolutie. Om precies te zijn: de fietsrevolutie. Waar ik met ‘revolutie’ iets als ‘omwenteling’ bedoel, oftewel ‘rondgang’ of ‘rondrit’. De naam van dit gebeuren: Critical Mass.

Dit evenement is bedoeld om op te komen voor de rechten van fietsers in het verkeer. Er is een vaste tijd en plaats waar de rit begint, en vanaf daar wordt een rondje gereden door de stad. Degenen voorop bepalen waar de rit naartoe gaat. Zomaar een stukje fietsen klinkt voor Nederlanders niet zo bijzonder, maar hier is zo'n grote groep fietsers wel uitzonderlijk.

Toen ik iemand vertelde dat ik uit Nederland kwam, riep zij uit: “You guys must have a huge Critical Mass!” Ik zei dat ik er nog nooit eerder van gehoord had: in Nederlandse steden zijn de straten immers al van de fietsers. Later heb ik het nagezocht, en inderdaad bestaat Critical Mass in Nederland in het geheel niet.

Ik was door twee Duitse collega's (en collega-fietsers) meegesleept. Hoewel we pas vijf minuten van tevoren op het verzamelpunt waren, was er nog niemand. Na een tijdje begonnen de eersten binnen te druppelen. Dit waren een stel ‘fixed-gear’-fanaten.

‘Fixed gear’ betekent niet alleen dat zo'n fiets geen versnellingen heeft, maar ook dat er uit de achternaaf wat onderdelen ontbreken, en het achterste tandwiel rechtstreeks aan het achterwiel is gekoppeld. Oftewel: als je niet trapt, blijven wel je trappers rondgaan! Remmen kun je doen met conventionele remmen, maar één van deze lieden had zelfs dat onderdeel van zijn fiets gesloopt en moest zelf de snelheid verminderen door achteruit te trappen. Wat hier nou precies de lol van is, wisten ze me niet helemaal duidelijk te maken—behalve dat je hun fiets met je pink zou kunnen optillen.

Langzaamaan begon het pleintje wat voller te raken, en na een half uur hadden zich zo'n veertig mensen verzameld en gingen we van start. Critical Mass heeft één regel: als een stoplicht halverwege op oranje springt blijven telkens een aantal mensen op de kruising staan om de auto's tegen te houden tot de hele groep is overgestoken (“corking”).

Hoewel het niet altijd verstandig is, is ook op de grotere wegen fietsen gewoon toegestaan. Daar gebruik van makend hebben we anderhalf uur lang de binnenstad van Calgary onveilig gemaakt. Alle grote straten in het centrum werden aangedaan: 17th Avenue SW, 14th Street, Memorial Drive… allemaal vier- tot zesbaanswegen, maar de auto's rijden er gelukkig niet snel.

Rijden in zo'n grote groep betekent dat je je wat meer kunt veroorloven dan in je eentje. Het was dan ook een sport om met z'n allen zo veel mogelijk rijbanen bezet te houden, en het liefst allemaal. Eén automobilist begon – terecht – te schelden op een fietser op de verkeerde weghelft reed, maar afgezien daarvan waren de reacties van automobilisten verrassend positief.

Het was een bijzonder gezellig en vrolijk evenement, en deze maand valt het op vrijdag 31 oktober: Halloween! Natuurlijk is het de bedoeling dat iedereen verkleed komt opdagen, en als het even kan zal ik er zeker bij zijn. Viva la vélorución!